2025 recap: hành trình khám phá tư duy làm sản phẩm

Tụi mình vừa launch cộng đồng BPM trên Discourse. Nếu bạn đang cảm thấy cô đơn trên con đường làm sản phẩm, hãy cân nhắc gia nhập "băng đảng" BPM của tụi mình nhé!

Tìm hiểu thêm về chương trình

Nhân dịp 2025 vừa khép lại, mình xin phép dành chút thời gian để nhìn lại và chia sẻ về với mọi người một năm viết lách, suy nghĩ và học hỏi. Nhìn lại trong năm nay, khó tin rằng mình đã viết 17 bài khám phá nhiều chủ đề xoay quanh quản lý sản phẩm, sáng tạo, và tư duy 🤯. Không phải bài nào cũng hay xuất sắc, nhưng mình đều có thể nhớ được các ý niệm đằng sau các câu chữ ấy, và nhiều bài mình đọc lại thấy vẫn tự hào - âu có lẽ cũng là một cách gọi của thành công.

Mình sẽ tổng hợp lại các bài viết trên newsletter này trong năm nay. Thay vì sắp xếp theo thời gian, mình tổ chức các bài viết theo những chủ đề xuyên suốt - những sợi chỉ đỏ kết nối các ý tưởng với nhau trong suốt cả năm. Hy vọng cách tiếp cận này sẽ giúp bạn dễ dàng khám phá những khía cạnh mà bạn quan tâm nhất.

Chủ đề 1: Công cụ tư duy và tương tác với tri thức

Làm thế nào để chúng ta tương tác với thông tin? Làm sao để sáng tạo trong khi không bị ngập trong dòng thông tin? Những bài viết này khám phá các công cụ và cấu trúc giúp chúng ta suy nghĩ sâu hơn, kết nối ý tưởng tốt hơn, và tạo ra không gian cho sự sáng tạo.

#39 - Dòng suối và khu vườn tri thức

Bạn có từng cảm thấy việc viết blog hay lướt mạng xã hội dần trở nên vô vị? Mình đã từng như vậy - viết nhiều, đọc nhiều, nhưng càng lúc càng cảm thấy cạn kiệt ý tưởng gốc. Bài viết này khám phá hai ẩn dụ đã định hình cách mình nghĩ về tiêu thụ thông tin và sáng tạo: dòng suối và khu vườn.

Dòng suối đại diện cho thông tin tuyến tính, có cấu trúc rõ ràng như nguồn cấp tin trên blog và mạng xã hội - nơi mọi thứ trôi chảy theo trình tự. Khu vườn thì ngược lại: nơi các ý tưởng phát triển một cách tự nhiên, liên kết theo những cách bất ngờ mà không bị ràng buộc bởi sự tiến triển tuyến tính. Mình nhận ra vấn đề không nằm ở thói quen sáng tạo, mà ở cách mình tương tác với thông tin. Nếu bạn đang tìm cách để gieo mầm cho những ý tưởng sáng tạo và thú vị hơn, có lẽ bạn cần ít thời gian hơn ở dòng suối và nhiều thời gian hơn để chăm sóc khu vườn tri thức của riêng mình.

#44 - How I become more thoughtful with AI

Thay vì xem AI như một công cụ để chuyển giao việc suy nghĩ, bài viết này ghi lại những suy ngẫm của mình từ việc xây dựng một công cụ Obsidian nhằm giúp mình suy nghĩ tốt hơn. Mình đã khám phá cách AI có thể scaffold cho tư duy sâu hơn - đóng vai trò như một đối tác suy nghĩ thay vì một sự thay thế tư duy.

Bài viết ghi chép các thử nghiệm của mình với những cách tiếp cận khác nhau, từ automation đơn giản đến scaffolding phức tạp hơn cho việc suy nghĩ. Điều quan trọng đó là: mục tiêu không phải là làm cho việc suy nghĩ dễ dàng hơn, mà là làm cho việc suy nghĩ sâu hơn trở nên dễ tiếp cận hơn. Điều này đòi hỏi thiết kế có chủ ý về cách chúng ta tương tác với các công cụ AI, đảm bảo chúng tăng cường chứ không làm giảm khả năng nhận thức của chúng ta.

#48 - Scaffold, not outsource thinking

Làm thế nào để sử dụng các mô hình LLMs giải quyết vấn đề sản phẩm mà không mất đi tư duy của chính mình? Sự phân biệt giữa scaffolding và outsourcing là then chốt. Outsourcing có nghĩa là ủy thác việc suy nghĩ cho công cụ, còn scaffolding có nghĩa là sử dụng công cụ để hỗ trợ và tăng cường quá trình nhận thức của chính bạn.

Mình trình bày các ví dụ cụ thể về cách mình sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn trong công việc sản phẩm - từ cấu trúc hóa các vấn đề mơ hồ đến kiểm tra áp lực các giả định của mình - trong khi vẫn duy trì phán đoán và lập luận của bản thân là cốt lõi. Công cụ là để mở rộng tư duy, không phải để thay thế nó.

#46 - Slowing down to think clearly

Trong một lĩnh vực đánh giá cao tốc độ và quyết đoán, bài viết này mình muốn nói về việc cố ý chậm lại. Tư duy sản phẩm tốt nhất thường xảy ra không phải khi chúng ta vội vã đến kết luận, mà khi chúng ta tạo không gian cho sự suy ngẫm và tổng hợp sâu hơn.

Mình khám phá các cách để tạo ra không gian để chúng ta suy nghĩ chậm hơn - từ hệ thống ghi chú tốt hơn đến những khoảng dừng có chủ ý trước khi đưa ra quyết định - và tại sao tư duy chậm này thường dẫn đến thực thi nhanh hơn vì hướng đi rõ ràng hơn.

#54 - You should hold on a bit more when you feel like releasing

Bài viết này khám phá một pattern mình nhận thấy trong quá trình tư duy: dường luôn có một khoảnh khắc khi việc giữ một vấn đề bắt đầu cảm thấy khó chịu, ngay trước khi tư duy trở nên thú vị. Đó thường là lúc cảm giác muốn thả lỏng xuất hiện - để release hoặc publish một thứ gì đó.

Qua nhiều năm, mình nhận ra khoảnh khắc này kỳ lạ nhất quán: nó xuất hiện ngay trước khi những insight đột phá nổi lên. Bài viết này giải thích tại sao điều đó xảy ra và tại sao giữ thêm một chút - vượt qua áp lực nội tại nhỏ đó để thả lỏng - thường dẫn đến nơi đáng đi. Đó là về việc xây dựng khả năng ngồi với sự khó chịu có năng suất, bởi vì đó thường là nơi tư duy tốt nhất sống.

Chủ đề 2: Framework và nguy cơ của sự rõ ràng giả tạo

Các frameworks và mô hình có thể vô cùng hữu ích, nhưng chúng cũng có thể nguy hiểm khi tạo ra ảo giác về sự hiểu biết. Những bài viết này xem xét cách chúng ta sử dụng (và lạm dụng) các cấu trúc tư duy trong công việc sản phẩm.

#40 - Deceptive Clarity

Bạn đã bao giờ học một framework mới và đột nhiên cảm thấy rõ ràng về cách nó có thể giải quyết một vấn đề phức tạp trong công việc chưa? Bài viết này khám phá tại sao sự rõ ràng ban đầu đó có thể nguy hiểm một cách lừa dối.

Thông qua câu chuyện về trải nghiệm của mình khi lập kế hoạch sản phẩm tại Holistics - bao gồm cả những chỗ mình sai lầm - mình xem xét cách các frameworks mới có thể tạo ra ảo giác về sự hiểu biết trong khi che giấu thực tế lộn xộn bên dưới. Sự rõ ràng không đồng nghĩa với sự đúng đắn. Cảm giác rõ ràng thường đến từ tính mạch lạc nội tại của framework, chứ không phải từ sự phù hợp của nó với thực tế phức tạp, mơ hồ mà chúng ta đang cố gắng điều hướng.

#41 - Form-Context Fit trong việc làm sản phẩm

Khi thiết kế sản phẩm, chúng ta thường bị cuốn vào việc tối ưu giao diện hay tính năng mà quên mất một yếu tố quan trọng: bối cảnh sử dụng. Bài viết này giới thiệu những ý tưởng từ Christopher Alexander, một kiến trúc sư có tác phẩm đã ảnh hưởng sâu sắc không chỉ đến kiến trúc mà còn cả kỹ thuật phần mềm.

Mình khám phá quan niệm "Chất Lượng Không Tên" của ông và cách nguyên tắc khớp nối hình thức-bối cảnh áp dụng vào phát triển sản phẩm. "Hình thức" của một sản phẩm phải thích nghi với "bối cảnh" của nó - những hoàn cảnh cụ thể, nhu cầu người dùng và ràng buộc của môi trường. Một giải pháp chỉ thực sự hiệu quả khi nó hòa hợp với nhu cầu, rào cản và tình huống cụ thể của người dùng. Khi có sự lệch pha, sản phẩm sẽ thất bại bất kể nó trông bóng bẩy đến mức nào.

Khoảng giữa lộn xộn khi làm sản phẩm

Phát triển sản phẩm vốn dĩ là lộn xộn, và bài viết này khám phá khoảng giữa hỗn loạn nơi hầu hết công việc thực sự diễn ra. Giữa những định nghĩa vấn đề rõ ràng và các giải pháp thanh lịch là một không gian lộn xộn của sự mơ hồ, những khởi đầu sai lầm và học hỏi lặp đi lặp lại.

Thay vì xem sự lộn xộn này như điều cần tối thiểu hóa hay tránh né, mình lập luận rằng chúng ta cần hiểu nó như một phần tự nhiên và cần thiết của công việc sản phẩm. Những người quản lý sản phẩm tốt nhất không phải là những người tránh khoảng giữa lộn xộn, mà là những người có thể điều hướng nó hiệu quả - duy trì sự rõ ràng về mục đích trong khi vẫn linh hoạt về con đường. Điều này đòi hỏi một loại kỹ năng khác với những gì hầu hết các framework dạy: khả năng giữ được sự không chắc chắn trong khi vẫn đạt được tiến bộ.

Chủ đề 3: Trực giác, học hỏi và phát triển năng lực

Làm thế nào để trở thành người quản lý sản phẩm giỏi hơn? Không phải qua việc học thêm framework mà qua việc phát triển trực giác, học đúng cách từ trải nghiệm, và xây dựng loại tự tin đúng đắn.

#49 - Trực giác trong việc làm sản phẩm

Trực giác sản phẩm thường được xem như điều gì đó bí ẩn hay bẩm sinh, nhưng bài viết này khám phá cách nó có thể được hiểu và phát triển một cách có hệ thống. Dựa trên nghiên cứu về trực giác chuyên gia và Ra quyết định Nhận diện Mồi, mình xem xét trực giác sản phẩm thực sự là gì và nó hoạt động như thế nào.

Trực giác không phải là phép thuật, đó là nhận diện mẫu được xây dựng thông qua kinh nghiệm. Nhưng không phải tất cả kinh nghiệm đều xây dựng trực giác tốt - nó đòi hỏi loại thực hành và suy ngẫm đúng đắn. Mình khám phá cách cố ý nuôi dưỡng trực giác sản phẩm thông qua học hỏi có cấu trúc từ kinh nghiệm, thay vì chỉ hy vọng nó phát triển tự nhiên theo thời gian.

#43 - Làm thế nào để học từ trải nghiệm tốt hơn?

Là những người quản lý sản phẩm, chúng ta dễ dàng rơi vào thói quen tự trách mình hoặc mất tự tin khi đối mặt với những thất bại liên tiếp. Bài viết này khám phá cách sử dụng Lý thuyết Quy kết để phân tích thất bại từ nhiều chiều hướng, rút ra những bài học đúng đắn để phát triển sự nghiệp.

Câu chuyện châm ngòi cho bài viết này liên quan đến một cựu học viên, sau khi bỏ lỡ điều gì đó trong đặc tả giao diện lập trình, đã kết luận bài học đơn giản là "đọc tài liệu cẩn thận hơn". Sự quy kết bề mặt này bỏ lỡ những hiểu biết sâu hơn về quy trình, cộng tác và thiết kế hệ thống. Mình trình bày cách phân tích thất bại một cách chặt chẽ hơn - xem xét các yếu tố nội tại so với ngoại tại, nguyên nhân ổn định so với không ổn định, và các yếu tố có thể kiểm soát so với không thể kiểm soát. Framework này giúp chúng ta học được những bài học đúng từ trải nghiệm, thay vì chỉ những bài học hiển nhiên.

#47 - Designing confidence as a Product Manager

Sự tự tin trong quản lý sản phẩm không chỉ về tính cách hay kinh nghiệm - đó là thứ có thể được thiết kế và nuôi dưỡng một cách có chủ ý. Bài viết này khám phá cách xây dựng loại tự tin giúp bạn đưa ra quyết định tốt hơn trong điều kiện không chắc chắn.

Mình phân biệt giữa tự tin giả (chắc chắn mặc dù thiếu thông tin) và tự tin thật (rõ ràng về những gì bạn biết và không biết). Loại sau đến từ việc có các mô hình tư duy tốt, quy trình đáng tin cậy để thu thập thông tin, và tự đánh giá trung thực. Mình chia sẻ các thực hành cụ thể để phát triển loại tự tin này, từ cách bạn cấu trúc khám phá sản phẩm đến cách bạn truyền đạt sự không chắc chắn cho các bên liên quan.

#55 - Tự nhận thức để làm sản phẩm một cách vô thức

Trong thời đại AI, mọi thứ trở nên nhanh hơn, dễ hơn và có thể thay đổi chỉ với vài dòng nhắc. Nhưng càng dễ thay đổi, mình càng nhận thấy những gì còn thiếu: chiều sâu. Đối với những người xây dựng sản phẩm, chiều sâu không đến từ các công cụ hay phương pháp mới, mà từ khả năng hiểu chính mình - thiên kiến của bạn, giới hạn của bạn và cách bạn phản ứng với phản hồi của thế giới.

Bài viết này cố gắng kết nối hai thứ dường như đối lập: tự nhận thức của con người và cách công việc sản phẩm tốt vận hành "một cách vô thức". Khi công nghệ cho phép các nhà xây dựng cá nhân tạo ra nhiều hơn với ít hơn, yếu tố phân biệt trở thành không phải những gì bạn có thể xây dựng, mà là bạn hiểu quá trình tư duy và giới hạn của chính mình tốt đến mức nào. Tự nhận thức không chỉ dành cho phát triển cá nhân - nó đang trở thành một khả năng sản phẩm quan trọng.

Chủ đề 4: Sáng tạo, ý định và nhạy cảm với chất lượng

Sáng tạo không phải là phép thuật - nó có thể được nuôi dưỡng thông qua ý định đúng đắn và khả năng nhận ra sự vĩ đại khi gặp phải.

#42 - Sự sáng tạo bắt đầu từ ý định

Bài viết này khám phá một khía cạnh quan trọng từ cuốn sách "Creativity, Inc." về hành trình của Pixar: cách sáng tạo bắt đầu từ ý định, không chỉ từ cảm hứng. Thông qua câu chuyện của Pixar và công việc của họ với Steve Jobs, mình xem xét cách công việc sáng tạo đòi hỏi một ý thức rõ ràng về mục đích và chủ ý.

Chỉ có những người tài năng và quy trình tốt là chưa đủ - bạn cần nuôi dưỡng một môi trường nơi ý định tạo ra điều gì đó có ý nghĩa được nhúng vào cách bạn làm việc. Điều này áp dụng trực tiếp cho phát triển sản phẩm, nơi những kết quả tốt nhất xuất hiện không phải từ việc theo các framework một cách máy móc, mà từ việc duy trì ý định rõ ràng xuyên suốt quá trình lộn xộn của việc xây dựng.

#50 - Cultivate the ability to be moved by greatness

Bạn không thể tạo ra thứ gì đó nặng ký nếu bạn không biết cảm giác nặng ký là gì. Bài viết này suy ngẫm về tác phẩm tuyệt vời "Make Something Heavy" của Anu và khám phá một điều kiện tiên quyết quan trọng để tạo ra sản phẩm vĩ đại: phát triển độ nhạy cảm để nhận ra và bị cảm động bởi sự vĩ đại.

Hầu hết chúng ta có thể nhận ra ngay chất lượng trong các vật thể vật lý - trọng lượng của một công cụ được làm tốt, độ chính xác của nghề thủ công tinh xảo. Nhưng trong các sản phẩm số, giác quan này bị thiếu phát triển nghiêm trọng. Mối quan hệ của chúng ta với thế giới vật lý kéo dài hàng triệu năm tiến hóa, sự gắn kết của chúng ta với trải nghiệm số chỉ mới bắt đầu. Điều này đặt ra thách thức cho những người xây dựng sản phẩm: làm thế nào để phát triển giác quan tinh tế tương tự cho trải nghiệm số? Bước đầu tiên là nuôi dưỡng khả năng thực sự bị cảm động khi chúng ta gặp điều gì đó vĩ đại.

Chủ đề 5: Khám phá sản phẩm và thử nghiệm

Cách chúng ta hiểu vấn đề và giải pháp không phải lúc nào cũng tuyến tính như các framework gợi ý. Đôi khi, chính việc thử nghiệm giải pháp lại giúp chúng ta hiểu rõ vấn đề hơn.

#53 - Khi MVP không chỉ để kiểm tra giải pháp, mà để khám phá vấn đề

Chúng ta thường nghĩ về MVP như giải pháp để launch ra validate mộ thứ gì đấy. Nhưng đôi khi, việc xây dựng MVP giúp chúng ta thấy rõ hơn những gì chúng ta thực sự đang cố giải quyết. Bài viết này khám phá thực tế lộn xộn của khám phá sản phẩm, nơi ranh giới giữa vấn đề và giải pháp hiếm khi rõ ràng như các framework thường gợi ý.

Thông qua một ví dụ cụ thể từ công việc sản phẩm của chính mình, mình xem xét cách xây dựng và phát hành MVP bản thân nó có thể là một hình thức khám phá vấn đề. Điều này thách thức sự khôn ngoan truyền thống rằng bạn phải hiểu đầy đủ vấn đề trước khi suy nghĩ về giải pháp. Trên thực tế, đối với các sản phẩm thực sự mới, hành động xây dựng và đặt thứ gì đó trước mặt người dùng thường là cách tốt nhất để hiểu vấn đề bạn thực sự đang giải quyết.

#45 - Làm thế nào để xây dựng Cộng đồng bền vững?

Xây dựng cộng đồng bền vững không chỉ là về các chỉ số tương tác hay mánh khóe tăng trưởng. Bài viết này xem xét điều gì thực sự làm cho cộng đồng tồn tại lâu dài, dựa trên cả lý thuyết và trải nghiệm của chính mình khi điều hành khóa học Breaking into Product Management.

Quan trọng là cộng đồng bền vững được xây dựng trên sự trao đổi giá trị thực sự và mục đích chung, không chỉ là các tính năng nền tảng hay cơ chế khuyến khích. Mình khám phá cách xác định và nuôi dưỡng những kết nối chân thực khiến cộng đồng kiên cường, và tại sao nhiều nỗ lực xây dựng cộng đồng thất bại do tập trung vào sai chỉ số.

Chủ đề 6: Kỹ năng thực hành và phát triển nghề nghiệp

Những kỹ năng cụ thể và lời khuyên thực tế để phát triển trong vai trò quản lý sản phẩm, từ việc chuẩn bị phỏng vấn đến hiểu mức độ kỹ thuật cần thiết.

#51 - "I got a PM job interview but I couldn't showcase my best self to the hiring manager! 🤦"

Nổi bật như một ứng viên quản lý sản phẩm không phải là về việc liệt kê các tính năng bạn đã phát hành - mà là về việc thể hiện cách bạn đưa ra quyết định, kiểm tra giả định và thích nghi với những gì bạn học được.

Là người đã phỏng vấn nhiều ứng viên quản lý sản phẩm, mình đã thấy một mô thức nhất quán: hầu hết ứng viên tập trung vào đầu ra (những gì họ đã phát hành) thay vì quá trình tư duy (cách họ quyết định phát hành cái gì). Những ứng viên mạnh nhất hiểu rằng người quản lý tuyển dụng đang cố gắng đánh giá phán đoán, không chỉ việc thực thi. Mình cung cấp một khung để cấu trúc câu chuyện phỏng vấn của bạn nhằm làm nổi bật tư duy dẫn đến quyết định của bạn, không chỉ kết quả.

#52 - "Product Manager cần phải technical đến mức nào?"

"Quản lý Sản phẩm cần phải có kỹ thuật đến mức nào?" Mình đã mất đếm số lần được hỏi câu này. Trong nhiều năm, câu trả lời của mình đơn giản là "đủ kỹ thuật để hiểu và làm việc với các kỹ sư". Nhưng sau sáu tháng trong vai trò PM cho Developer Experience - một vị trí khá thách thức về mặt kỹ thuật nhưng vẫn có gốc rễ sâu trong tư duy sản phẩm - mình đã phát triển những quan điểm tinh tế hơn.

Bài viết này trình bày bốn cấp độ "có kỹ thuật" trong quản lý sản phẩm, từ hiểu các khái niệm kỹ thuật cơ bản đến có khả năng đưa ra các cân nhắc kỹ thuật có thông tin. Quan trọng nhất, mình khám phá tại sao bản thân câu hỏi cần được đóng khung lại: không phải về việc bạn cần có kỹ thuật đến mức nào theo nghĩa tuyệt đối, mà là về việc có đủ hiểu biết kỹ thuật cho bối cảnh cụ thể và lĩnh vực sản phẩm của bạn.

Lời kết

Nhìn lại 17 bài viết này qua lăng kính các chủ đề, mình thấy rõ hơn những mối quan tâm xuyên suốt trong năm: cách chúng ta tương tác với tri thức và xây dựng không gian cho suy nghĩ sâu, nguy cơ của các frameworks tạo ra ảo giác về sự hiểu biết, tầm quan trọng của việc phát triển trực giác và học đúng cách từ trải nghiệm, vai trò của ý định và nhạy cảm trong sáng tạo, sự mơ hồ giữa vấn đề và giải pháp trong khám phá sản phẩm, và những kỹ năng thực hành để phát triển nghề nghiệp.

Nếu có một sợi chỉ đỏ xuyên suốt tất cả những chủ đề này, đó là: tư duy sản phẩm tốt nhất không đến từ việc áp dụng các công thức hay framework một cách máy móc, mà đến từ việc phát triển những khả năng rất con người - khả năng giữ sự phức tạp, nhận ra khi nào cần chậm lại, tin vào trực giác khi thích hợp, và không ngừng học hỏi từ trải nghiệm. Trong thời đại AI và thay đổi công nghệ nhanh chóng, những khả năng này trở nên có giá trị hơn bao giờ hết.

Cảm ơn mọi người vì đã đọc, tham gia và suy nghĩ cùng mình trong năm nay. Chúc cho nhiều học hỏi, nhiều xây dựng và nhiều chiều sâu hơn trong năm 2026.